اين گوسفندهايى را كه گير آورده‌اند ميان همديگر تقسيم مىكنند ، هيچ آب هم از آب تكان نمىخورد . بنابراين يك حساب و مقياس ديگر براى اين قضيه هست كه درست عكس آن قضيه است ، يعنى در دوران سرمايه دارى اين كارگر نيست كه ارزش اضافى را توليد مىكند ، ماشين است كه توليد مىكند . ولى اساساً بايد برويم سراغ ماشين كه اصلًا ماشين قابل تملك خصوصى هست يا نيست ، چون ماشين يك اختراع و يك پيشرفت فنى و علمى است و پيشرفتهاى علمى اصلًا معلول مغز يك نفر نيست كه آن يك نفر از اول بتواند اين را به فرد ديگر بفروشد كه آن فرد يك پولدار گردن كلفت است و او هم هرچه دل خودش مىخواهد بيايد مالك خصوصى بشود . عمدهء مسئله در اينجا همين مسئلهء ماشين است . ارزش مسئلهء ديگرى كه در اينجا هست مسئلهء ارزش است . اين آقايان روى مبناى خودشان چنين گفته‌اند كه نموّ سرمايه دارى معلول كار اضافى كارگر است ، حالا از چه راه ؟ آمدند مسئلهء ارزش را مطرح كردند كه اصلًا ارزش چيست ؟ در باب ارزش مىگويند كه ما دو نوع ارزش داريم : يكى ارزش استعمال و ديگر ارزش مبادله . ارزش استعمال يعنى اينكه اشياء اين ارج را براى انسان داشته باشند كه انسان در عمل و در زندگى از آنها سود ببرد . ارزش مبادله يعنى اينكه براى يك شىء به يك ميزان معينى بها در جامعه تعيين مىشود يعنى اگر شيئى به نحوى باشد كه در جامعه قابل معاوضه باشد به طورى كه اين را داد و در مقابل آن چيزى گرفت ناچار يك ميزان معينى بها دارد ( ملاك آن ميزان معين را عرض مىكنيم ) . مثلًا يك من گندم مىدهد و دو من جو مىگيرد . اينجا مىگوييم كه ارزش مبادله‌اى يك من گندم برابر است با دو من جو . يا يك مثقال طلاى مسكوك مىدهد ده من گندم مىگيرد ؛ مىگوييم كه ارزش يك مثقال طلاى مسكوك برابر است با ده من گندم . اين را ارزش مبادله مىگوييم . اين مسئله مطرح است كه منشأ ارزش مبادله چيست . اينكه ارزش مبادله‌اى گندم دو برابر ارزش مبادله‌اى جو است روى چه ملاكى است ؟ چرا ارزش جو و ارزش گندم با يكديگر برابر نيست ؟ و همچنين اشياء ديگر . مثلًا يك متر پارچهء پشمى برابر است با دو متر پارچهء نخى ، يا برابر است با ده من گندم . ملاك اين چيست و اين از كجا پيدا شده ؟ نظريهء عرضه و تقاضا يك نظريه آن نظريهء معروف عرضه و تقاضاست كه ارزش مبادله را عرضه و تقاضا تعيين مىكند و